Artica

Artica-Spitsbergen 2018

D.S.F. production

Pelsjagershut op het strand van Phippsøya

Artica-Spitsbergen-dag 05

KAJAK!

WALRUS GROET KAJAK

Phippsøya 80° 40' 89" Noord - 20° 54' 55" Oost

'Her finner du herberge om du trenger, men rydd etter deg før du drar' 1 lees ik op de deur van de oude pelsjagershut op het strand van Phippsøya (80° 40' 89" Noord - 20° 54' 55" Oost). De meest noordelijke hut van Svalbard staat er al sinds 1936. Het eiland (26 km²) ligt er al veel langer en is één van de negen eilanden van de groep Sjuøyane wat 'Zeven Eilanden' betekent. Zoek de logica. Het is een ongeschreven wet dat iedere reiziger, die verdwaalt of in moeilijkheden raakt, gebruik mag maken van de trappershut. Er staat een bed, een kachel met hout en brandstof, een lamp, wat voedselvoorraad en in de regel ook een doosje lucifers met twee lucifers half uit het doosje, klaar voor het grijpen. De lucifers liggen er, maar niet klaar voor direct gebruik met verkleumde vingers. Mark zet het euvel recht.

De eerste groep kajakkers wordt te water gelaten. Onder leiding van kajakmaster Eduardo willen de acht het eiland ronden, maar de sterke wind om de hoek dwingt ze terug richting baai. De walrus die plots voor een boot opduikt, schrikt wellicht even hard als Patricia en Trees.

Als we rond 14u00 Chermsidøya - onze volgende landingsplaats op het programma - bereiken, ligt het eiland verstopt in de dikke mist. Weinig zinvol om hier te landen. Dus schakelen we over op plan B. We missen de geoglyfen (historische graffiti met witte stenen op het strand) daar 'geschreven' door ondermeer de bemanning van een Duitse duikboot (1944) en de Russische ijsbreker Krassin in 1928 op zoek naar de vermiste Italiaanse poolavonturier Nobile. "Een plan is een plan tot er een nieuw plan is", grapt onze communicatieman Stefan. Maar ook dat is eigen aan een expeditiereis. We stomen door naar Sorgfjord, zo’n 60 zeemijl meer zuidwaarts. De reistijd overbrugt Louis met een lezing over de 'werking van het klimaat'.

BIG BUSINESS

"The fire of the Dutch continued heavy till 1 o’clock and was warmly replied to by the French", schrijft Marin Conway in 1906 over de bloedige zeeslag (1693) tussen drie Franse oorlogsbodems en 40 Hollandse walvisvaarders. Walvisgebied was een onderwatergoudmijn die met hand en tand werd verdedigd. Big business leren ons de cijfers. Zo werden tussen 1669 en 1778 niet minder dan 14.167 Hollandse walvisvaarders uitgezonden die in totaal 57.590 walvissen harpoeneerden in de buurt van Spitsbergen en Jan Mayen Eiland. Een buit ter waarde van 136 miljoen florijnen (zelfs zonder internet verzet vogelspecialist Ab hemel en aarde om de huidige waarde van één 18de-eeuwse florijn in euro uit te vissen). De winstmarge bedroeg 12%.

Vogelfreak Yan krijgt paarse strandlopers voor zijn lens. Maar ook eidereend, kleine jager, drieteenmeeuw, grote burgemeester en kleine rietgans laten zich spotten. De floraliefhebbers worden op hun wenken bediend met bloeiende stengelloze silene of kompasplantje (paars), spinnenplantje (een gele steenbreeksoort), bergzuring (bruinrood), achtster (wit met geel hartje), Arctische hoornbloem (wit), netwilg (groen dwergboompje) en poolveldbies (bruin).

Om 22u30 wandel ik samen met Eduardo nog langs de waterlijn. De zon priemt door de lage wolken. De wake-up call voorzien om 6u30 schuift een half uurtje op. 00u45, de hemel verandert in een kleurenspektakel. Het wordt een korte nacht. 1 'Here you may have a shelter if you need one, but clean up the room before leaving'

Terug naar het strand waar regelmatig ijsberen rondzwerven. Bewijzen de vrij verse sporen in het zand, het nog nauwelijks herkenbaar kadaver in de branding en de schedelresten in de buurt van de hut. Een eenzame walrus die ooit een tand verloor, houdt onverstoorbaar de wacht onder de helderblauwe hemel. Het zonnende mannetje beweegt voor geen meter en ligt op stapafstand van een van de meest opvallende landschapsvormen in het Arctische gebied, een fossiele strandwal. "Die werd zo’n 150 tot 200 jaar geleden gevormd", schat Louis. Toch minstens lang genoeg geleden om korstmossen de kans te geven 'wortel' te schieten. Een strandwal wordt gevormd door de golven die sediment afzetten. Door het rijzen van het land, ontstaan reeksen van stranden en strandwallen die als ribben het reliëf vormgeven.