Kirtipur
Pashupatinath
Er hangt nog mist tussen de heuvels als we naar Pashupatinath ten oosten van Kathmandu fietsen. Hier, aan de oevers van de Bagmati-rivier, staat de allerheiligste tempel van Nepal gewijd aan Lord Shiva en krijgen we een uniek kijkje
in de hindoeïstische rituelen rond leven en dood. en is een serene plek vol devotie en mystiek. De 18de eeuwse Pashupatinath tempel is opgedragen aan de leraar van Pashupati, namelijk Guru Dajshina Murti en is een complex van
vele kleinere tempels en ashrams.Op de muren zijn kleurrijke; erotische taferelen afgebeeld. De hoofdtempel is enkel toegankelijk voor Hindoes.
De tempel ter ere van Vishvarupa is de thuis van honderden apen. De apen worden
geëerd als het levende beeld van Hanuman omdat Sita redde uit de klauwen van de
demoon Ravana. Op de oever bevinden zich de ghat’s of lijkverbrandingsplaatsen.
Deze aan de tempel zijn voorbehouden voor de edelen en gefortuneerden, deze links
van de tempel worden gebruikt voor de crematie van het gewone volk. Heel de familie
zakt af naar de tempel om de laatste eer te bewijzen aan hun overledene.
Nadat het lichaam wordt ritueel is gewassen en in doeken gewikkeld wordt het op de
brandstapel gelegd. De oudste zoon steekt de brandstapel aan waarna het wachten is
tot het hele lichaam verbrand is. Na de crematie wordt alle as in de Bagmati geveegd
zodat de overledene uiteindelijk in de heilige Ganges terechtkomt. In het
bejaardentehuis langs de oever brengen kranige oudjes hun laatste dagen door, daar
zij immers overtuigd zijn dat wie in de Pashupatinath tempel sterft sowieso als mens
reïncarneert, ongeacht zijn of haar karma.
Het complex is een thuis voor Yogi’s, Sadhu’s en Goeroes, die hun leven wijden aan meditatie. Ze krijgen maaltijden in de tempel en leven van de giften van gelovigen en toeristen. Velen onder hen roken hasj en marihuana. De
Nepalezen beschouwen ze als heilige mannen. We rijden verder door naar Swayambhunath voor een spirituele ervaring te midden van gebedsmolens, kleurige vlaggen en nieuwsgierige apen. Hier staat, omringd door diverse kleinere
tempels en heiligdommen, de iconische stupa waarvan de ogen van Boeddha in alle vier de windrichtingen kijken, symbool staand voor de alwetendheid van Boeddha. Rond de stupa ligt een cirkelvormig dorpje waar vooral
vluchtelingen uit Tibet een toevlucht hebben gevonden.
Patan
Op weg naar Patan kruisen we de Bagmati rivier. Het is hier op de oevers van de rivier dat de crematie van de allerarmsten plaats vindt. Het lijk wordt vanuit het naburig dorp op ebkele houtenblokken naar de rivier gedragen. Antim
Sanskar is het laatste ritueel in het hindoeïsme, dat de begrafenisrituelen omvat en bedoeld is om de ziel te bevrijden van het fysieke lichaam en de terugkeer naar de basiselementen te faciliteren. Het lijk wordt vanuit het naburig dorp
op enkele houten blokken naar de rivier gedragen. Het lichaam wordt op de brandstapel gelegd, toegedekt met stro en takken en het vuur wordt aangestoken. Hier vinden geen ceremonies plaats. Patan is een van de drie koningssteden
en staat plaatselijk nog altijd bekend onder de oude naam Lalitpur, wat stad de schoonheid betekend. Een wandeling rond Dubar square is een onvergetelijke ervaring die duidelijk maakt waarom deze stad zo beroemd is om haar
houtsnijwerk en bronzen versieringen.
Ten zuidoosten van het Dubarsqare , enigzinds verscholen staat de Mahabuddha tempel, ook wel bekend als de tempel van de duizend Boeddha’s. Een verguld Vajra-beeld siert de inkom aan het binnenplein. Vajra is het belangrijkste
symbool van het Tibetaans boeddhisme. Het verbeeld de hoogste en de laagste waarheid. Het 2600 jaar oude Patan is zonder meer de oudste stad van Nepal. Op Dubar square staan oude houten huizen, spectaculaire voorbeelden
van de Newar-architectuur en een 12-tal tempels in harmonisch verband. Voor de Krishna Mandir tempel staat op een hoge pilaar Garuda, de mythologische vogel en het rijdier van Vishnu. De Krishna Mandir is een van de fraaiste
tempels van Patan. Hij is volledig uit steen opgetrokken, telt drie verdiepingen en wordt beschouwd als een van de mooiste meesterwerken van de Nepalese bouwkunst. De Vishwanath Mandir heeft dezelfde stijl als de Hari Shankar
tempel, echter hier houden grotere olifanten de wacht. Het koninklijk paleis is te herkennen aan de prachtige gouden toegangspoort en het uiterst verfijnde houtsnijwerk van de vensters. Gebouwd in 1680 heeft het drie verschillende
binnenplaatsen. Hiervan is Sundari Chowk de bekendste. Midden op het plein staat het Tusha Hiti, het bewerkte stenen bad van Koning Malla. Mul Chowk, gebouwd voor de Srinivasa Malla, is het centrale en oudste plein en dateert uit
1666. Op Keshav Narayan Chowk uit 1734 is het Patan Museum ondergebracht.
Ondanks de verbouwingen zijn de stijlelementen uit de verschillende periodes behouden gebleven
waaronder de drievoudige ramen, de omloopgang langs de binnenplaatsgevel en de diep ingehouwen
reliëfs.
De Degu Taleju tempel is gewijd aan Taleju Bhawani, de persoonlijke godin van de Malla-dynastie. De
tempel dateert uit 1564 en wordt vaak geassocieerd met koning Srinivasa Malla. Enkel de koning en de
priesters mogen het schrijn van de godin Taleju Bhawani binnengaan.
Op de top van de heuvel Yunggun, met een adembenemend uitzicht over Kathmandu-vallei, de stad en de
omliggende bergen, staat de eeuwenoude stupa Swayambhunath, in de volksmond bekend als de “Monkey
Temple”. Dit iconische religieuze monument trekt bezoekers aan door zijn unieke mix van boeddhisme en
hindoeïsme en is een spirituele ervaring te midden van gebedsmolens, kleurige vlaggen en nieuwsgierige
apen. De stupa staat op de plaats waar de legendarische lotusbloem met vlam uit het toenmalige meer te
voorschijn kwam. Driehonderd trappen leiden naar de top. De stenen leeuwen langs de trap zijn de
symbolen van de rijdieren van de goden. Ruim 2500 jaar geleden stond hier al een monument dat de
voorloper was van de huidige stupa. De alziende ogen van de Boeddha staren vanaf de stupa op de
omringende wereld. Boven beide ogen staat het mystieke derde oog, symbool van de ware kennis. Naast de
stupa staat de Harathi pagode, die de kinderen in de vallei beschermt tegen pokken en andere besmettelijke
ziekten. In het boeddhistisch klooster kan de bezoeker deelnemen aan een boeddhistische eredienst.
In Buddhanilkantha bij de Bhuijasi Narayan-tempel ligt, in een verzonken waterbassin dat de kosmische zee voorstelt, een zwart basaltstenen beeld van de slapende hindoegod Vishnu, achteroverleunend op de kronkelende windingen
van de kosmische slang Shesha. De elf koppen van Shesha ondersteunen zijn hoofd. Zijn vier handen houden de symbolen vast die zijn hemelse eigenschappen voorstellen: een cirkel, een schelp, een lotusbloem en een knots.
